's-Hertogenbosch

De bevrijding oktober 1944

De bevrijding van 's-Hertogenbosch was chaotisch en ingrijpend. Zes dagen lang duurde de strijd tussen het Duitse leger en de geallieerden. Het is de enige stad die door de complete 53e Welsh Divisie is bevrijd. Zo ontstond een bijzondere band tussen Wales en 's-Hertogenbosch, die nog steeds bestaat. Na de bevrijding van Antwerpen en Brussel leek de vrijheid ook voor ons land op dinsdag 5 september 1944 te zijn aangebroken. Ook in ’s-Hertogenbosch heerste een chaotische sfeer en vluchtten Duitsers op deze Dolle Dinsdag. Maar de volgende dag kwamen nieuwe Duitse troepen aan. Op zondagmorgen 17 september begon de bevrijding van Zuid-Nederland door de geallieerden als onderdeel van Operatie Market Garden. Maar de snelle opmars van gecombineerde lucht- en grondtroepen volgens dit plan van de Britse veldmaarschalk Montgomery mislukte. De bezetter werd ook in ’s-Hertogenbosch grimmiger; de spoorbrug, het station en locomotieven werden door de Duitsers vernield. De stad lag nu bovendien op schootsafstand

van de nabije geallieerden. De bevolking trok zich terug in schuilkelders. Begin oktober werd het even rustig om de stad. Door ingrijpen van de Amerikaanse generaal Eisenhower half oktober 1944 moesten alle Duitse troepen ten noorden van Antwerpen, waar de haven voor de geallieerde aanvoer van groot belang was, worden verdreven. De hoofdaanval van het Britse 2de Leger ging over de as ’s-Hertogenbosch-Breda naar de Maas. ’s-Hertogenbosch was het belangrijkste bruggenhoofd ten zuiden van de Maas. Op 22 oktober begon de operatie met de codenaam Alan tot bevrijding van ’s-Hertogenbosch. Hierin stond de Britse 53ste (Welsh) divisie onder commando van generaal-majoor R.K. Ross tegenover de veel kleinere en slechter uitgeruste 712de Divisie van de Duitse luitenant-generaal Friedrich Neumann.       De slag om ’s-Hertogenbosch ging op 22 oktober 1944 van start. Hoewel trager dan verwacht boekte de Britse 53ste divisie overwinningen ten koste van de vijand. Om de Duitse tegenstand te breken besloot generaal Ross tot een nachtelijke verrassingsaanval op de Bossche binnenstad tegelijk met het omsingelen van de Duitse hoofdmacht. In de nacht van 23 op 24 oktober veranderden zo’n 50.000 granaten de stad in een hel. Omdat de Duitsers de belangrijke bruggen hadden opgeblazen konden de bevrijders de

binnenstad niet bereiken. Via een looppad over de gesloten deuren van sluis 0 lukte dat, man na man, op woensdag 25 oktober wel. Met extra aangevoerde tanksteun kon dit bruggenhoofd worden versterkt en de verovering van de binnenstad beginnen. Op donderdag 26 oktober begon de Britse aanval op de omgeving van het station. De Duitse generaal Neumann gaf vanuit zijn nieuwe hoofdkwartier in Vlijmen, opdracht tot een tevergeefse tegenaanval op 27 oktober. Die dag geldt als bevrijdingsdag voor ’s-Hertogenbosch, hoewel er nog bittere gevechten plaatsvonden.

De zesdaagse strijd om ’s-Hertogenbosch leverde een trieste balans op: het Britse verlies bedroeg 147 doden, 75 vermisten en 270 gewonden. De Duitsers kenden nog meer verliezen: 274 gesneuvelden, ca. 600 gewonden. 1600 Duitsers werden krijgsgevangen gemaakt. Onder de Bossche burgers vielen 118 doden en raakten 80 gewond. Ook de materiële schade was aanzienlijk: 722 panden waren volledig verwoest, 1057 zwaar beschadigd. Het spoorwegemplacement werd geheel verwoest, het station gedeeltelijk, net als alle bruggen op drie na. ’s-Hertogenbosch betaalde een hoge prijs voor zijn bevrijding.

      

De bevrijding Oktober 1944 De geschiedenis van de bevrijding van 's-Hertogenbosch door de 53e Welsh Divisie op vrijdag 27 oktober 1944.             53e Welsh Infanteriedivisie De Britse 53e (Welsh) Infanteriedivisie was een beroemde eenheid van het Britse leger actief in zowel de Eerste als de Tweede Wereldoorlog met name bekend om haar cruciale rol in de bevrijding van 's-Hertogenbosch in oktober 1944 was chaotisch en ingrijpend.

Joods en de Tweede Wereldoorlog Van de circa 465 joodse inwoners van de stad zouden slechts 172 de verschrikkingen van de oorlog overleven, ongeveer een derde. Oorlogsmonumenten in de stad zijn plaatsen waar mensen bijeenkomen om te herdenken en stil te staan bij onze vrijheid. Achter ieder oorlogsmonument gaan herinneringen schuil en vertelt zijn eigen niet te vergeten verhaal.

Het Indisch Monumenten Nederlandse burgers en militairen die in de Tweede Wereldoorlog het slachtoffer zijn geworden van de Japanse bezetting (1942-1945) van het voormalige Nederlands-Indië. Kamp Vught Was een van de drie Duitse concentratiekampen in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.