Stadswandeling

 Geschiedenis

 Binnendieze

 Sint-Janskathedraal

 's-Hertogenbosch

 Straten en Stegen

  De Markt

  Pensmarkt

  Schapenmarkt

  Hooge Steenweg en Karrenstraat

  Fonteinstraat en Ridderstraat

  Lombardje

  Verwersstraat

  Prins Bernhardstraat en Keizerstraat

  Beurdsestraat en Weversplaats

  Korte – Lange Putstraat

  Kerkstraat en Gasselstraat

  Parade en Peperstraat

  Papenhulst en Nachtegaalslaantje

  Clarastraat en Choorstraat

  Bethaniëstraat en Sint Jacobshof

  Baselaarsstraat en Hekellaan

  Gasthuisstraat en Rozemarijnstraat

  Hinthamerstraat

  Sint Josephstraat en Nieuwstraat

  Schilderstraat en Louwse Poort

  Hinthamereinde en Zuid-Willemsvaart

  Tolburgwijk en GZG terrein

  Orthenstraat en Jan Heinsstraat

  Barbaraplaats en Sint Geertruikerkhof

  Visstraat en Binnenhaven

  Lepelstraat en Sint Jansstraat

  Molenstraat en Omgeving

  De Uilenburg

  Postelstraat en Kruisstraat

  Snellestraat en Minderbroedersstraat

  Vughterstraat

  Berewoutstraat en Westwal

  Kruisbroedershof en omgeving

  Tilmanshof en Kuipertjeswal

  Sint Jorisstraat en Spinhuiswal

 Vestingstad in het groen

 Bossche wijken

 Oeteldonk

 Evenementen


 

       

De Straten en Stegen

Prins Bernhardstraat en Keizerstraat

           

Prins Bernhardstraat

  

Nog horen wij koningin Wilhelmina een paar weken na de verloving van prinses Juliana met prins Bernhard voor de radio spreken. Volgens haar

gewoonte sterk articulerend en nadrukkelijk verzocht zij het Nederlandse volk de prins geen Benno te noemen, het moest Bernhard zijn waarbij de koningin bijzondere nadruk legde op de letter H. Inderdaad was het toen afgelopen met de al veelvuldig gebruikte naam Benno het werd weer Bernhard en zo kon men ook deze, eveneens over het Mortelterrein lopende nieuwe straat op de juiste manier dopen Prins Bernhardstraat zij was een doorbraak van de Spinhuiswal naar de Keizerstraat.

Daardoor kwam tevens het in 1940-1941 gerestaureerde Refugiéhuis van Sint Geertrui vrij te liggen, wat ontegenzeggelijk een te waarderen verbetering was en de straat vanaf de wal een mooie entree gaf.
En als u zich in deze straat begeeft herinner u dan dat al eeuwen geleden mensen zich op deze plaats verpoosd hebben. Want eens was hier de grote tuin van het huis van Zevenbergen. Dat moet een prachtig park geweest zijn. De goede zwarte teelaarde daarvan is later weggehaald en werd gebruikt voor de Bossche stadsparken. De synagoge met haar merkwaardig en belangrijk, historisch interieur kreeg aan deze straat haar nieuwe ingang. Iets verder ligt het telefoon kantoor. Hebt u al eens op de fraaie gevelversiering gelet?

    

De Mortel

  

Als we tegenwoordig vanuit de Keizerstraat de Mortel ingaan lopen we onder een boog door waarin een steen is aangebracht. Op die steen staat een wapen afgebeeld waarvan de voorstelling is weggehakt. Dat is jammer want nu zegt dat wapen weinig. Wel staat er het jaartal 1677 onder.

De onduidelijke kroon boven het wapen lijkt nog het meest op een helmkroon. Dat is een kroon die in oude tijden op een helm gedragen werd. Wel weten we waar die steen vandaan komt, namelijk uit een oude Diezeboog die zich hier bevond. De Binnendieze die nu onder de straat doorloopt was hier vroeger open en er lag een brug over de Lombardsbrug. In de nabijheid was eens de eerste Munt van Den Bosch gevestigd vroeger had iedere stad meestal zijn eigen Munt. Als er gemunt was liet men de gloeiende geldstukken wel in een oude ijzeren soldaten helm in de Diest zakken om af te koelen. Verderop in deze straat was vroeger aan de rechterzijde de gotische ingang van de synagoge die fraaie entree is nu verdwenen. En dan staat nog altijd aan de linkerkant de oude Mortelkazerne bestemd voor de cavalerie. Zij werd in 1744 gebouwd tegelijk met drie andere kazernes. Ze hadden alle vier een eerste steen. Die vier stenen bleven bewaard hier zit hij nog altijd in de voorgevel.
In 1913 ontstond brand op de bovenverdieping. Het was een zware brand velen en niet alleen uit Den Bosch kwamen er naar kijken. Hij was van verre te zien. Tussen het geloei der vlammen door hoorde men regelmatig knallen, waardoor het vermoeden ontstond dat er daarboven munitie was opgeslagen. Verder dan het dak kwam de brand niet maar dat dak werd dan ook geheel vernietigd.

Het straatje De Mortel dat van de Keizerstraat loopt tot aan de Weversplaats of wat daar nu van over is dankt zijn naam aan een perceel grond dat Mortel heette. Misschien was dat ooit een moeras dat ook wel 'moor' genoemd werd. Voor wie weet hoe gemakkelijk woorden in vroeger tijd verbasterd werden zal het geen verwondering wekken als zou blijken dat de straatnaam oorspronkelijk van moeras komt. Maar hoe het ook zij het perceel De Mortel is ouder dan de stad zelf.

    

Waterstraat

  

De Waterstraat werd al in oude stukken van 1575 'het Waterstraetke' genoemd waarschijnlijk omdat deze straat van de ene Diezearm naar de andere loopt nu zowel als voorheen. Er waren dan ook vanouds twee stenen bruggen de nu verdwenen Lombardsbrug bij De Mortel en de nog altijd

aanwezige Loeffsbrug bij het bankgebouw van Lentjes en Drossaerts. Door de bouw van de parkeergarage waarvoor onder meer het huis van de schildersfamilie Slager moest worden gesloopt heeft deze zijde van de straat haar aardige gevelwand verloren. Die leeft niet meer het is een dood stuk geworden. Van de overzijde kunnen we gelukkig wat meer vertellen. Daar is vooreerst het waardige gebouw van het Rijksarchief aansluitend bij de voormalige Provinciale Griffie met die neogotische entree. Op deze plaats stonden vroeger 9 woningen die tezamen het Van Deventhergasthuis vormden. Dat was in 1514 gesticht voor 6 oude mannen. Later is dat tehuis verplaatst en toen in 1609 de Jezuïeten naar 's-Hertogenbosch kwamen hebben zij die huisjes met nog een paar andere aangekocht en laten afbreken. Er werd een gedeelte van hun klooster op dit terrein gebouwd alsmede de kerk. De ingang kwam in de Waterstraat en de kerk is nog altijd aanwezig. Zij werd later Statenzaal en is sinds 1975 raadszaal van de gemeente 's-Hertogenbosch. In de voormalige Griffie kwam het kantoor van de Rijkswaterstaat en die zal zich in deze straat wel thuis voelen als een vis in het water.

    

Keizerstraat

  

De oostzijde der Keizerstraat was voorheen vanaf De Mortel als volgt bebouwd op de hoek huisde de P.N.E.M. dan kwam de stalhouderij van wethouder J. Scheffers later Mooijman en daaraan grensde weer Het Hof van Zeven bergen. Dat droeg deze naam omdat de Heren van Zeven bergen de eerste eigenaars waren. Van die stalhouderij herinneren wij ons nog dat burgemeester van Lanschot die toen op Zwijnsbergen in

Helvoirt woonde daar 's morgens de binnenplaats kwam oprijden en, uitstijgend zijn gespan aan een stalknecht overgaf daarbij de tijd aangevend waarop paard en rijtuig weer klaar moesten staan voor de terugreis. Wij hebben dat meermalen gezien en gehoord 'vijf uur' klonk het dan meestal waarna de burgemeester zich in de richting van het stadhuis begaf. Tegenover het Hof van Zeven bergen heeft een huis gestaan in Italiaanse stijl dat vermoedelijk door de Lombarden gebouwd werd, die woonden er nogal veel in deze buurt. Later kwam het huis in 't bezit van Henrick van Deventher schepen en zwanenbroeder een voornaam man in een voornaam huis. Afgezien van de St. Joriskapel besloeg het de hele westzijde der straat. Henrick verleende meermalen gastvrijheid aan vorstelijke personen. Ook Karel V die trouwens ook al eens in het Hof van Zeven bergen gelogeerd had verbleef nog wel eens bij hem. Het beviel Karel daar blijkbaar heel goed want het bezoek van 1545 gaf hem aanleiding om zijn gastheer in de adelstand te verheffen. Henrick was daarover zó in de wolken dat hij een stenen beeld van de keizer in harnas liet maken en dat in een nis boven de poort van zijn huis plaatste. Het was ongeveer eenzelfde poort als die welke nu het huis 'De Munt' in de Posteistraat siert. Van toen af droeg Henrick's huis de naam 'Keizershof' en werd de straat Keizerstraat genoemd.

    

  Straten en Stegen:EersteVorige67910VolgendeLaatste

Bronnen, noten en/of referenties:
Straat in Straat uit (1984)
's-Hertogenbosch van straet tot stroom (2006)
Stadsblad door Ed Hupkens
Erfgoed 's-Hertogenbosch

home

Website informatieGastenboek

Foto's copyright © bij groetenuitdenbosch.nl