SCHILDERSTRAAT EN LOUWSE POORT

De Straten en Stegen

Schilderstraat en Louwse Poort

Schilderstraat

De naam Schilderstraat die men door een poort betreedt heeft niets met het hanteren van de verfkwast te maken zij is zo genoemd naar een familie

Schilder die daar ooit gewoond heeft. Overigens was de naam in 1454 'dat Scilderinghstraetken'. Het Rijke en Arme Fratershuis in de Hinthamerstraat besloeg ook een groot gedeelte van de Schilderstraat het had daar een aparte ingang voor de arme scholieren. Het tegenwoordige Huize St. Agnes en de voormalige Bank van Lening hoorden ook bij het klooster. Laatstgenoemd gebouw doet ons altijd aan een Franse 'Mairie' denken.
De Schilderstraat heeft ook twee gasthuisjes gekend één voor 13 oude vrouwen dat eerst op de Papenhulst gevestigd was geweest en één voor 13 oude mannen die hier waar de Diest de straat kruiste een huis kregen voordien woonden ze in de Beurdsestraat. Het waren beide stichtingen van Adam van Mierde hij had ze op 17 maart 1403 in het leven geroepen bij testament.

In 1835 of 1836, dat staat niet vast werd in de Schilderstraat door een zekere Mivion afkomstig uit Luik een glasblazerij (anderen spreken over een glasslijperij) opgericht. Hij bracht zijn eigen personeel mee dat waren Z.g. Luikerwalen. Of die mannen goed glas geblazen hebben weten wij niet maar in elk geval zijn zij het geweest die het toen zo goed als verlopen Carnaval men sprak in die tijd overigens meer van Vastenavond nieuw leven hebben ingeblazen. Het glasbedrijf van Mivion heeft intussen niet lang bestaan hoogstens tot 1853.

Zuster van Orthenpoort

Het straatje dat in 1504 Colverspoort heette kreeg eerst in 1623 de naam Zusters van Orthenpoort omdat het toen al geruime tijd naar het zusterklooster voerde. Dat klooster was in 1409 bij testament gesticht door Ridder Johan van Orthen. De zusters waren geen eigenlijke kloosterlingen maar leefden gemeenschappelijk volgens de statuten der Broeders des Gemeenen Levens zij hadden StAgnes als beschermheilige. In 1444 werd het een zogenaamd dubbelklooster er vestigden zich in een apart gebouw ook mannen onder de naam Domus Sancti Andreae.

Dat was wel een zeldzaamheid want dubbelkloosters waren door de kerk verboden. Het bedehuis was echter gezamenlijk zoals beide groeperingen ook samen één rector hadden. Overigens waren er niet zoveel broeders maar des te meer zusters ongeveer 700. Zij bestonden van de linnenweverij. Daarover ontstonden moeilijkheden met het Bossche weversgilde. Daarom richtten de zusters omstreeks 1435 een filiaal op in Vught om het weven daar voort te zetten. Maar weer ontstond een geschil de Vughtse zusters wilden voor zichzelf beginnen. Maar dat vond hun overheid in Den Bosch niet goed. In 1473 werden de apartheid zoekende zusters met schuitjes via de Dommel weer naar 's-Hertogenbosch teruggehaald. Intussen was in 1462 ook een afdeling gesticht op de Pettelaar. In 1481 heeft Maria van Bourgondië met haar zoon de latere Philips de Schone bij de zusters gelogeerd dat was toen een hele eer. Het klooster telde toen nog ongeveer 400 nonnen. Na 1629 ging het dezelfde weg als alle andere vrouwenkloosters het stierf langzaam uit.

De zusters hadden een grote oppervlakte in gebruik. De gebouwen waaronder ook een brouwerij strekten zich met de tuinen uit van de Hinthamerstraat tot de Aa en van de Boerenmouw tot aan de Schilderstraat. Nu is daar veel veranderd. Loopt u er eens in. Als u het gerenoveerde poortgebouw waar nu de studenten van de H.T.S. hun sociëteit hebben gepasseerd bent komt u in een aardig bejaarden

hofje. De woningen zijn getooid met gevelstenen mooi werk van Frans v.d. Burgt. Ze vertellen de geschiedenis van het oude klooster het is alleen jammer dat ze niet in de juiste volgorde geplaatst zijn. Maar misschien kunt u er met behulp van onderstaand overzicht toch wel wijs uit worden het vermeldt de huisnummers met de gebeurtenis.

1- 7 Bierbrouwerij
9-15 Verblijf voor bejaarden
17-23 Linnenweverij
25-31 De terugreis naar Vught naar Den Bosch
33-35 Maria v. Bourgondië geeft via haar zoontje Philips, geld voor een altaar
37 -43 Ridder Jan van Orthen met het stichtingsjaartal
45-51 De patroonheiligen: Stag nes en Standreas
53-59 Godsdienstoefening bij orgelspel

In Den Boerenmouw

In Den Boerenmouw is een zijstraatje van de Hinthamerstraat ongeveer ter hoogte van de Sint-Jan. Volgens Van Heurn heeft op de hoek een huis gestaan dat een boerenmouw als uithangteken droeg vandaar de naam van de straat. Het straatje heeft ooit 'Achter den Boerenmouw' geheten.

Links van de Boerenmouwbrug is een brandtrap naar de Binnendieze. Het grote gebouw aan de rechterkant voorbij het bruggetje was het parochiehuis van de paters Redemptoristen. In de 17e eeuw diende het als schuilkerk. Heeft ook onderdak gegeven aan de R.K. Militaire Vereeniging Concordia (1884-1942) geleid door de paters Redemptoristen. Nu is het een woonhuis. In het straatje was ooit het Hendrik van Neijnselgasthuis gevestigd (1355) bestemd voor 13 oude vrouwen.
De straat komt uit in de Jeroen Boschtuin een officieel stiltegebied. Oorspronkelijk was het de kloostertuin van het Redemptoristenklooster. We staan aan de achterkant van de voormalige Sint-Josephkerk nu Orangerie geheten. De Orangerie is een centrum voor congressen bedrijfsbijeenkomsten en recreatie. De neogotische kerk is gebouwd in 1859 en maakte tot 1971 deel uit van het klooster dat er naast ligt en thans in gebruik is als appartementencomplex. De Redemptoristen waren erg geliefd vanwege hun massale zielenzorg aan de armen en verlatenen. Officieel heten zij Congregatie van de Allerheiligste Verlosser (verlosser in het Latijn redemptor). Een van de bekendste Redemptoristen was Peerke Donders uit Tilburg die werkzaam was in melaatsenkolonie Batavia in Suriname (in 1982 zaligverklaard). Een andere bekende Redemptorist was kardinaal Van Rossum naar wie het Kardinaal Van Rossumplein genoemd is.

Louwse Poort

Ook de Louwse Poort behoorde tot het terrein van de Zusters van Orthen zij heette toen Lijckpoort. Al vóór 1250 stond op deze plaats het Hooghuis van Megen een bezitting der Graven van Megen. Het huis heeft nadien nog andere voorname bewoners gekend onder andere de adellijke familie

Dickbier waaraan oude fresco's aan de muren der St. Annakapel in de St. Jan nog herinneren. In 1652 werd notaris Pieter de Louw eigenaar en aan hem dankt de straat haar tegenwoordige naam. In 1711 was in genoemd huis een bierbrouwerij gevestigd. In 1794 was het tijdens het beleg van Pichegru militair hospitaal. Er werden 89 zieke of gewonde Zwitserse huursoldaten van het garnizoen verpleegd. Franse granaten hebben het huis tweemaal zwaar beschadigd maar van de zieken liep niemand enige verwonding op slechts een vrouw die de soldaten verzorgde kreeg een houtsplinter in een van haar benen.
Van Heurn schrijft dat het gebouw in zijn tijd een geweldige steenhoop was met aan de straatzijde een hoge spitse gevel voorzien van meerdere torentjes. Er oefende toen nog een bakker zijn bedrijf in uit. In 1800 is alles afgebroken op het terrein werden winkelhuizen gebouwd. Maar toen die op hun beurt in 1966 gesloopt werden bleek dat het Hooghuis in 1800 toch niet helemaal verdwenen was er kwam onder meer nog een torentrap voor de dag.
Het bekende 'Pand' achter in de Louwse Poort waar al meermalen over geschreven werd is nog een overblijfsel van het Klooster der Zusters van Orthen. Afgezien van het mooi gerestaureerde huis genummerd 2 en 4 is de ingang van de Louwse Poort tegenwoordig alles behalve een voorbeeld van stadsschoon. Daar zou best eens aandacht aan besteed mogen worden.

Bronnen, noten en/of referenties:
Straat in Straat uit (1984)
's-Hertogenbosch van straet tot stroom (2006)
Stadsblad door Ed Hupkens
Erfgoed 's-Hertogenbosch